OTİZM NEDİR? BELİRTİLERİ NELERDİR, TEDAVİ YÖNTEMLERİ NELERDİR?

Otizm nedir?

Otizm, sosyal ve iletişim becerilerinin oluşmasını etkileyen bir gelişim bozukluğudur. Otizm genellikle yaşamın ilk 2 yılında ortaya çıkar. Otistik çocuklar genelde öğrenme zorluğu çekerler. Otistik çocukların büyük bir kısmında farklı seviyelerde zeka geriliği görülse de, zeka seviyeleri normal otistik çocuklar da vardır. Ancak genel zeka seviyeleri ne olursa olsun, Otistik çocuklar çevrelerindeki dünyayı algılamakta ortak bir zorluk çekerler

Bir annenin doğum sonrası çocuğunun (tüm özür grupları dahil olmak üzere) özürlü olma oranı %2dir; Otistik olması oranı ise %0.5′tir (eskiden bu oran 4/10.000 olarak değerlendirilirdi). Bir otistik çocuktan sonra, ikinci çocukta otizmin ortaya çıkması riski %3 dür. Otizm erkek çocuklarda kız çocuklarından 4 kat daha fazla görünmektedir Her çocuktaki otistik belirtiler ve bunların seviyesi farklılık gösterebilir, bu nedenle otizmin seviyelerini kategorize etmek güçtür. Ayrıca, Asperger Sendromu ve Rett Sendromu olarak bilinen otizm formları da bulunmaktadır.

Otizmin tipik özellikleri

Otistik Bir Çocuk,

1. Başkalarına karşı ilgisizdir.
2. Göz temasından kaçınır.
3. Başkaları ile kendiliğinden iletişim kurmaz.
4. İsteklerini bir yetişkinin ellerini kullanarak belirtir.
5. Diğer çocuklarla oynamaz.
6. Sürekli bir konu üzerinde konuşur. Sebepsiz şekilde ağlar, güler ve sebepsiz davranışlarda bulunur.
7. Anlamsız sözleri üst üste tekrarlar.
8. Nesneleri tutup sürekli döndürmekten hoşlanır. Değişikliklerden hoşlanmaz.
9. Yaratıcılık gerektiren oyunları oynayamaz.
10. Bazıları yaratıcılık gerektirmeyen bazı işleri oldukça hızlı ve iyi yapar.

Kaynak:oder vakfı

OTİZMİN BELİRTİLERİ

SOSYAL İLİŞKİLERDE GÜÇLÜK

1.        Göz teması kurmamak ,

2.        Seslendiğinizde dönüp bakmamak ,

3.        Sanki işitmiyor gibi davranmak ,

4.        Yaşıtları ile uygun ilişki kuramamak , birlikte oynamamak,

5.        Tek başına olduğu etkinlikleri tercih etmek, başka bir dünyadaymış gibi davranmak ,

6.        Olaylara, başkalarının sevinç ve üzüntülerine tepkisiz kalmak ,

7.        Kendi duygularını paylaşmamak ,

8.        Toplum kurallarını anlama ve uygulamada güçlük çekmek,

9.        Başkalarının yüz ifadelerini anlamamak … gibi.

İLETİŞİMDE ZORLUKLAR

1.        Konuşmada gelişmemek, gecikmek veya zorlanmak ,

2.        Garip ve manasız , tekrarlayıcı, basmakalıp ve tekdüze konuşmak, karşılıklı konuşmayı başlatamamak veya devam ettirememek,

3.        Beden dilini, jest ve mimikleri, anlamada , kullanmada zorluk çekmek ve taklit becerilerini kullanamamak,

4.        Duyuları farklı algılamak, örneğin; sese, ışığa, dokunmaya olağandışı tepki vermek ve tehlikeyi algılayamamak.

SINIRLI VE TEKRARLAYICI DAVRANIŞLAR

1.        Çoğu zaman tek ve sınırlı bir ilgi alanına sahip olmak, bir konu ya da bir nesneye odaklanıp diğer hiçbir konuyla ilgilenmemek,

2.        Değişikliklere direnç göstermek, günlük yaşamındaki alışkanlıklarına aşırı bağlı olmak,

3.        Anlamsız sözcükleri üst üstte tekrarlamak, sen ve ben'i karıştırmak,

4.        Sallanmak, kendi etrafında dönmek, el parmaklarını gözünün önüne getirip oynatmak, el kol çırpmak gibi anlamsız yineleyici hareketler yapmak,

5.        Oyuncakların dönen parçalarına, açılır kapanır kapılara, hızlı dönen nesnelere aşırı bağlanmak,

Not : Otistik çocukların çoğunda değişen derecelerde öğrenme güçlüğü ve zeka özürü görülebilir.

Kaynak:tohum otizm vakfı

OTİZMİN NEDENLERİ NELERDİR?

Yaygın gelişim bozukluğu olan bu sürecin nedenleri konusunda bir çok varsayım öne sürülmekle birlikte neden kaynaklandığı üzerine araştırmalar hala devam etmektedir.

Ailesel Faktörler: Ailelerle yapılan çalışmalar sonucunda; normal çocuğu olan annelerle, otistik çocuğa sahip aileler karşılaştırılmış, ancak çocuk yetiştirme becerisi konusunda anlamlı bir fark bulunamamıştır.

Organik / Nörobiyolojik / Biyolojik Anormallikler

Otizme pek çok faktörün neden olduğu düşünülmektedir. Örneğin %25 inde “Frajil X” ( kırılgan X ) sendromu adıyla bilinen bir hastalığın, %1 – 3 ünde “Tüberoz Skleroz” (iyi huylu urlar, gelişme geriliği, nöbetler, görme kusurları ve zeka geriliği ile tanımlanan otozomal baskın kalıtsal bir hastalık) adıyla tanınan genetik hastalıkların otizme yol açtığı düşünülmektedir.

Araştırmalar otistiklerin beyin hücrelerinin tuhaf bir şekilde çalıştığını göstermektedir. Beyin hücreleri arasında mesajları taşıyan kimyasal ileticilerin aşırı fazla veya eksik olduğu düşünülmektedir.

Bazı ip uçları genetik nedenlere bağlı olduğunu ve bu nedenler doğrultusunda beyindeki bazı kimyasal yapılardaki dengenin bozulduğunu varsaymakta ve bu varsayımlar üzerine çalışılmaktadır.

Bir başka teoriye göre ise anne rahminde, çocuğun beyninin oluşma safhasında yani 3. ve 6. aylar arasında bir farklı gelişimin ortaya çıktığı tahmin edilmektedir.

Normal çocuklarla yapılan karşılaştırma çalışmalarında otistiklerin daha fazla perinatal (doğumdan hemen önce ve doğumdan hemen sonraki dönem) komplikasyonlar yaşadıkları saptanmıştır.

TANI ÖLÇÜTLERİ

DSM IV’ e göre otizm tanı ölçütleri şunlardır.

A – En az bir tanesi 1. maddeden olmak üzere ve birer tanesi 2. ve 3. maddelerden olmak üzere 6 maddenin bulunması gerekir.

1.   1-Aşağıdakilerden en az bir tanesinin varlığı ile kendini gösteren toplumsal ( sosyal) etkileşimde niteliksel bozulma.

a.   a)Toplumsal etkileşimi sağlamak için yapılan el, kol hareketleri, alınan vücut konumu, takınılan yüz ifadesi, göz göze gelme gibi bir çok sözel olmayan davranışta belirgin bir bozulma,

b.   b)Yaşıtlarıyla gelişim düzeyine uygun ilişkiler geliştirememe, onlardan uzak durma,

c.   c)İlgilerini ya da başarılarını kendiliğinden paylaşmama,

d.   d)Toplumsal veya duygusal karşılık vermeme,

e.    

 2-Aşağıdakilerden en az birinin varlığı ile kendini gösteren iletişimde niteliksel bozulma,

a.   a)Konuşulan dilin gelişiminde bozulma olması ya da hiç gelişmemiş olmaması

b.   b)Konuşması yeterli olan kişilerde, başkaları ile söyleyişi başlatma ya da sürdürmede belirgin bir bozukluğun olması,

c.   c)Basmakalıp, yineleyici ( ekolali), ifadeler ya da özel bir dil kullanması,

d.   d)Gelişim düzeyine uygun çeşitli imgesel ya da toplumsal taklitlere dayalı oyunları kendiliğinden oynamama,

3- Aşağıdakilerden en az birinin varlığı ile kendini gösteren davranış, ilgi ve etkinliklerde sınırlı ilgi örüntüsü çerçevesinde kapanıp kalma.

a.   a)İlgilenme düzeyi üzerinde odaklanma açısından olağan dışı, basmakalıp ve yineleyici davranışlar çerçevesi içinde kalma,

b.   b)Özgül, işlevsel olmayan, alışıla geldiği üzere yapılan gündelik işlere ya da törensel davranış biçimlerine hiç esneklik göstermeksizin sıkı sıkıya bağlanma,

c.   c)Yineleyici motor manyerizmler ( parmak şıklatma, el çırpma, karmaşık vücut hareketleri)

d.   d)Eşyaların parçalarıyla sürekli uğraşma.

B- Aşağıdaki alanların en az birinde, 3 yaşından önce gecikmelerin yada olagan dşı bir işlevselliğin olması.

1.   1-Toplumsal etkileşimde,

2.   2-Sosyal iletişimde kullanılan dilde,

3.   3-Sembolik veya imgesel oyunlarda.

Tedavi Yöntemleri

İlaç Tedavisi :Otizm belirtilerinin ortadan kaldırılmasında etkili değildir.Ancak otizme özgü davranış problemleri için kullanılır.Örneğin ;hiperaktivite,anksiyete,depresyon,saldırganlık,uyku ve yeme problemleri gibi.

Beyinde bulunan bazı kimyasalların farklı salgılanması nedeni ile (bunlar ;seratonin,depomin,opiot,noradrenalin gibi beynin işleyişinde aktif rol alan sistemler)bu yönde kullanılan ilaçlar bazı değişiklikler yaratmaktadır.

İmmünglobülin Tedavisi :Bağışıklık sisteminin farklı çalıştığını öne süren teori doğrultusunda Otistik bireye hastane ortamında damar yolu ile immünglobilin verilir.Küçük çocuklarda ve bazı otistiklerde yararlı olduğu görülmüştür.

Sekretin Tedavisi :Bağırsak ve mide sisteminde ,sindirim işlevinde rol alan hormondur.Büyük olasılıkla sekretin ,beynin işleyişinde önemli rolü olan nöropeptikler üzerinde etkili olduğu için otistiklerin tedavisinde kullanılır.Düzenli olarak ayda bir defa verilir.Deneyimle gastroenterologlar tarafından verilir.

Fizyoterapi :Otistik çocukta ;el-göz koordinasyonu geliştirmek ,ince-kaba motor becerileri arttırmak ,amaca yönelik hareket kazaqndırmak ,düzgün ve anlaşılır konuşmayı arttırmak ,kas gelişimini korumaktır.

Diyet tedavisi :Bazı araştırmacılar kazein (süt)ve gluten(tahıl)miktarının otistik davranışlara neden olduğunu ileri sürmektedirler.Bu diyettesüt ve tahıl içeren gıdaların verilmesi yasaktır.Uzman kişiler bu maddelerin bağırsakta çözünerek peptitlere dönüştüğünü ,kana karışarak beyne ulaşarak ciddi hasarlar yol açtığını öne sürerler.Henüz kuram kesinlik kazanmamıştır.

Vitamin Tedavisi : Otistiklere uygulanan başlıca vitamin tedavisi ;aşırı dozda B6 vitamininin magnezyumla birlikte verilmesidir.Ayrıca Otistikler için hazırlanmış bazı özel vitaminler de vardır.Ancak bilimsel olarak vitamin tedavisi de çok ciddi bulunmamaktadır.